Κάθε Δεκέμβριο, σε πολλές μικρές επιχειρήσεις, συμβαίνει το ίδιο. Ο ιδιοκτήτης κάθεται ένα βράδυ μετά το κλείσιμο, ανοίγει ένα λογιστικό φύλλο και γράφει πόσα θέλει να πουλήσει τη νέα χρονιά. Βάζει ένα ποσό για ενοίκιο, ένα για μισθούς, ένα για διαφήμιση. Το αποθηκεύει με όνομα «προϋπολογισμός νέου έτους» και νιώθει ότι έκανε κάτι σωστό. Μετά έρχονται οι γιορτές, ο Ιανουάριος με τις εκπτώσεις, ο Φεβρουάριος με τις πληρωμές, και το αρχείο δεν ξανανοίγει ποτέ.
Δεν φταίει η τεμπελιά. Οι περισσότεροι επιχειρηματίες δουλεύουν πολλές ώρες και ξέρουν τα νούμερά τους καλύτερα απ’ όσο νομίζουν. Το πρόβλημα είναι ότι ο προϋπολογισμός φτιάχνεται σαν ευχή και όχι σαν σχέδιο. Γράφει τι θα θέλαμε να γίνει, όχι πώς θα καταλάβουμε έγκαιρα ότι δεν γίνεται.
Γιατί καταλήγει στο συρτάρι
Ο πρώτος λόγος είναι ότι φτιάχνεται από έναν άνθρωπο, μόνο του. Ο υπεύθυνος πωλήσεων, ο προϊστάμενος της αποθήκης ή ο λογιστής δεν ρωτήθηκαν, άρα κανείς άλλος δεν νιώθει ότι τον αφορά. Ο δεύτερος είναι ότι τα νούμερα μπαίνουν ως ένα σύνολο για όλη τη χρονιά, χωρίς να μοιράζονται ανά μήνα. Μια επιχείρηση με έντονη εποχικότητα, όπως ένα κατάστημα με είδη δώρων ή μια ταβέρνα σε τουριστική περιοχή, δεν μπορεί να συγκρίνει τον Μάρτιο με το ένα δωδέκατο του ετήσιου στόχου.
Ο τρίτος λόγος είναι ίσως ο πιο ανθρώπινος: κανείς δεν θέλει να βλέπει ότι πάει χειρότερα από το σχέδιο. Όταν οι πρώτοι μήνες δεν βγαίνουν, είναι πιο εύκολο να ξεχάσεις το αρχείο παρά να αναρωτηθείς γιατί.
Πώς γίνεται κάτι που χρησιμοποιείς
Το πρώτο βήμα είναι να ξεκινήσεις από τα πραγματικά στοιχεία της χρονιάς που κλείνει. Τα έσοδα και τα έξοδα ανά μήνα υπάρχουν ήδη στα βιβλία, και είναι πολύ πιο αξιόπιστη βάση από τη διαίσθηση. Από εκεί προσθέτεις ό,τι ξέρεις ότι θα αλλάξει: μια νέα πρόσληψη, μια αύξηση στο ενοίκιο, ένα προϊόν που θέλεις να λανσάρεις.
Το δεύτερο είναι να χωρίσεις τα έξοδα σε αυτά που δεν αλλάζουν και σε αυτά που μπορείς να ελέγξεις. Όταν οι πωλήσεις πέφτουν, πρέπει να ξέρεις από πριν πού μπορείς να κόψεις χωρίς να πληγώσεις τη λειτουργία. Αυτή η απόφαση παίρνεται πολύ πιο ψύχραιμα τον Δεκέμβριο παρά μέσα στην πίεση του Μαΐου.
Το τρίτο, και το πιο σημαντικό, είναι μια σταθερή συνάντηση. Μία φορά τον μήνα, μισή ώρα, με τα πραγματικά νούμερα δίπλα στα προβλεπόμενα. Δεν χρειάζεται να είναι τέλειο. Χρειάζεται να γίνεται. Πολλές επιχειρήσεις ζητούν βοήθεια σε αυτό το σημείο, και οι συμβουλευτικές εταιρείες που δουλεύουν με μικρομεσαίες συνήθως δεν προσφέρουν κάποιο μαγικό λογισμικό, αλλά ακριβώς αυτή την πειθαρχία και ένα εξωτερικό μάτι που ρωτά «γιατί;» όταν κάτι ξεφεύγει.
Βοηθά επίσης να γράψεις δύο ή τρία σενάρια αντί για ένα. Τι γίνεται αν η χρονιά πάει όπως η προηγούμενη, τι αν πάει καλύτερα, τι αν πάει αισθητά χειρότερα. Δεν χρειάζεται να είναι λεπτομερή. Αρκεί να έχεις σκεφτεί από πριν ποια είναι η πρώτη κίνηση σε κάθε περίπτωση, ώστε να μην αποφασίζεις πανικόβλητος.
Ένας προϋπολογισμός που ανοίγει κάθε μήνα δεν προβλέπει το μέλλον καλύτερα από αυτόν που μένει στο συρτάρι. Σε βοηθά όμως να δεις νωρίτερα πότε η πραγματικότητα αποκλίνει, και αυτοί οι δύο ή τρεις μήνες διαφορά είναι συχνά όλος ο χρόνος που χρειάζεται μια μικρή επιχείρηση για να διορθώσει πορεία χωρίς να ζοριστεί.
